Obiekty Kultury
Jedna infrastruktura, wiele scenariuszy. Zintegrowane AV w MCK w Gorzowie Wielkopolskim

Koncert, spektakl teatralny, konferencja, próba, sesja nagraniowa w studiu — Miejskie Centrum Kultury w Gorzowie Wielkopolskim musi być gotowe na bardzo różne scenariusze pracy. Zamiast budować osobne, niezależne instalacje dla każdej z tych funkcji, projektanci i wykonawcy postawili na jedną, zintegrowaną infrastrukturę audio-wideo opartą na wspólnej sieci.
W efekcie nagłośnienie koncertowe, monitoring sceniczny, konsolety, system rozgłoszeniowy, interkom, sterowanie AMX i studio nagraniowe współdzielą tę samą infrastrukturę sygnałową. Zmiana konfiguracji nie wymaga przebudowy systemu — w wielu przypadkach można ją przeprowadzić w kilkanaście minut.
Sala, która zmienia układ — system nagłośnieniowy musi za nią nadążać
Punktem wyjścia dla projektu była zmienna geometria głównej sali. Widownia MCK może pracować w dwóch konfiguracjach: płaskiej oraz teleskopowej, rozsuwanej elektrycznie. Każdy z tych układów stawia przed systemem nagłośnieniowym inne wymagania.
Dlatego instalację zaprojektowano tak, aby konfiguracja systemu mogła być szybko dostosowana do aktualnego układu widowni, bez czasochłonnego demontażu.
Za nagłośnienie frontowe odpowiada 12 modułów JBL VTX A8 — po sześć na stronę. Zastosowany rigging serii VTX umożliwia opuszczenie gron za pomocą elektrycznych wciągarek, oparcie ich na podłodze i zmianę konfiguracji bez konieczności rozpinania całego systemu. Przekładanie pinów odbywa się sekwencyjnie, po jednej i drugiej stronie ramy. Cała operacja zajmuje około 15 minut.
Grona skierowano do wewnątrz, co pozwala ograniczyć odbicia od bocznych ścian i poprawić czytelność przekazu w obrębie widowni.
Każde grono podzielono również na trzy sekcje, co podczas strojenia umożliwia niezależną korekcję i precyzyjne wyrównanie charakterystyki systemu. Pierwsze rzędy obsługują dwa zestawy głośnikowe JBL AC28 o dyspersji 120 × 60°, zamontowane na proscenium i pracujące w konfiguracji mono.
Ich szeroki kąt propagacji pozwolił ograniczyć liczbę zestawów, zachowując odpowiednie pokrycie widowni. W przypadku widowni teleskopowej możliwe jest również dostosowanie ich ustawienia do zmienionej geometrii sali.
Sekcję niskotonową tworzą trzy subwoofery JBL VTX B18 umieszczone we wnęce scenicznej. Takie rozwiązanie pozwoliło uniknąć bardziej rozbudowanej, podwieszanej konfiguracji i jednocześnie ograniczyć poziom niskich częstotliwości na scenie.
Konfiguracja i monitoring systemu mogą być obsługiwane z jednego komputera Apple MacBook pracującego w środowisku Windows. Oprócz funkcji związanych z playbackiem komputer umożliwia kontrolę statusu systemu i mierników audio. Dostęp do sieci sterującej realizowany jest bezprzewodowo, a informacje dotyczące konfiguracji i kątów gron są przechowywane w aplikacji ArrayLink.
Monitoring sceniczny: monitory podłogowe i systemy douszne w jednej infrastrukturze
System monitorowy został zaprojektowany z myślą o szybkiej rekonfiguracji. Na scenie dostępnych jest sześć monitorów JBL VTX M20 oraz cztery kanały systemu dousznego Shure PSM900.
Monitory podłączane są do wzmacniaczy za pośrednictwem sześciu floorboxów. Dzięki krosownicy w amplifikatorni dany monitor można szybko przypisać do innego toru bez konieczności prowadzenia nowych połączeń na scenie.
Nadajniki systemu IEM, odbiorniki, anteny, ładowarki i słuchawki Shure SE215 Pro zostały umieszczone w dedykowanych kejsach. Pozwala to nie tylko utrzymać porządek, ale także szybko przygotować system do wydarzenia i przenieść go w inne miejsce obiektu.
Cały tor monitorowy wykorzystuje sieć Dante, co upraszcza routing i pozwala elastycznie dopasować konfigurację do konkretnej produkcji. System może obsługiwać zarówno większe koncerty, jak i mniejsze wydarzenia, przeglądy zespołów czy festiwale.

Dwie konsolety — wspólne środowisko pracy
Jednym z istotnych elementów instalacji jest system miksujący oparty na dwóch identycznie skonfigurowanych konsoletach.
Dwie konsolety pozwalają rozdzielić pracę FOH i monitorów, ale również tworzą dodatkowe możliwości produkcyjne. Realizator FOH może przygotować sesję, na której następnie pracuje realizator monitorów. Miksy przygotowane wcześniej w studiu, wraz z wykorzystanymi pluginami Waves, mogą zostać przeniesione na scenę bez konieczności budowania całej sesji od początku.
Istotna jest również możliwość fizycznego przeniesienia konsolety do studia znajdującego się w podziemiach budynku. Dzięki wspólnej infrastrukturze sieciowej może ona pracować w tym samym środowisku i na tej samej sesji co na scenie.
Stanowisko realizatora znajduje się domyślnie na podeście scenicznym, centralnie pomiędzy siedzeniami widowni. Pozwala to pracować w warunkach akustycznych możliwie zbliżonych do tych, które ma publiczność.
Współdzielenie preampów, integracja z urządzeniami oraz połączenie z komputerami rejestrującymi na stanowisku realizatora i w studiu pozwalają tworzyć rozbudowane ścieżki routingu — od standardowego koncertu, przez rejestrację i transmisję, aż po pracę hybrydową między sceną a studiem.
Scena przygotowana na różne produkcje
Elastyczność systemu zaczyna się już od przyłączy scenicznych. W obiekcie zastosowano pięć przyłączy typu „podpytka”, z których każde oferuje 12 wejść i 4 wyjścia. Są one zakończone złączami Socapex i mogą być podłączane do przyłączy ściennych po obu stronach sceny.
Sygnały trafiają następnie do krosownicy bantamowej w amplifikatorni, gdzie mogą być odpowiednio przypisywane do stageboxów.
Projekt przewiduje również alternatywne rozszycie za pasywnym splitterem na gnieździe Socapex. Dzięki temu możliwe jest podłączenie zewnętrznej konsolety monitorowej bez ingerowania w podstawową konfigurację systemu.
Prawa strona sceny została dodatkowo wyposażona w zasilanie, sześć wejść i sześć wyjść XLR oraz cztery złącza EtherCON. Uzupełnieniem są sześć floorboxów, z których każdy oferuje dwa wejścia i dwa wyjścia, dwa złącza NL4, dwa EtherCON oraz dwa tory zasilania. Frontfill ma własne, kompaktowe przyłącze.
W praktyce oznacza to możliwość dopasowania infrastruktury do skali wydarzenia. Przy prostych realizacjach wystarczą floorboxy. Przy większych składach można wykorzystać przyłącza sceniczne, a przy pracy z zewnętrznym realizatorem monitorowym — analogowe rozszycie lub cyfrowy split wykorzystujący SoundGrid albo Dante.

Jedna sala, wiele funkcji: rozgłoszenie, interkom i mikrofony
System koncertowy jest częścią większej infrastruktury obejmującej cały obiekt. System rozgłoszeniowy podzielono na 15 stref rozmieszczonych na trzech kondygnacjach — od garderób i korytarzy po sekretariat, pracownie i pokój dyrektora.
W instalacji pracują 36 głośników ściennych JBL Control 23-1, 12 głośników sufitowych JBL Control 24CT MicroPlus oraz 23 głośniki sufitowe JBL 8124.
Każda strefa ma dostępne wejście AUX w sieci Dante. Dzięki temu sygnał z sali koncertowej lub studia może być niezależnie kierowany do wybranych przestrzeni. W zależności od potrzeb może to być muzyka tła, podsłuch sceny, gong przed spektaklem, komunikat lub sygnał ambientowy.
Sterowanie strefami odbywa się za pomocą systemu AMX — z paneli ściennych oraz iPada. W garderobach zastosowano dodatkowo lokalne kontrolery BSS EC-4BV.
Podobnie zintegrowano interkom. System Riedel obejmuje pięć beltpacków z headsetami oraz panel studyjny PunQtum Q210. Połączenie z siecią Dante i systemem rozgłoszeniowym umożliwia kierowanie komunikatów do wybranych stref lub przesyłanie sygnału interkomowego do kanałów Dante odbieranych przez realizatora FOH. W drugą stronę może działać talkback realizatora, a technicy korzystający z beltpacków mogą również korzystać z nasłuchu sceny.
Warstwę mikrofonową tworzą rozwiązania AKG, Austrian Audio, DPA Microphones oraz Shure. Wśród mikrofonów przewodowych znalazły się m.in. Austrian Audio OD5 i OC7, wykorzystywane przy wzmacniaczach gitarowych i basowych, instrumentach akustycznych, perkusji oraz instrumentach dętych.
System bezprzewodowy oparto na czterech zestawach Shure QLX-D umieszczonych w mobilnym kejsie. Współpraca z konwerterem Shure ANI4IN pozwala podłączyć cały system jedną skrętką i udostępnić go urządzeniom pracującym w sieci — komputerom, konsoletom i procesorom DSP. Za przetwarzanie sygnału odpowiadają procesory BSS BLU-160 i BLU-101. W sali przygotowano dwa podstawowe scenariusze pracy. Pierwszy to tryb konferencyjny, który nie wymaga obecności realizatora dźwięku.
Mikrofony trafiają przez procesory do automatycznego miksera, a użytkownik może obsługiwać wejście HDMI, źródła liniowe oraz transmisję audio w sieci Dante z poziomu systemu AMX.
Drugi scenariusz zakłada pracę z konsoletą mikserską. System może pracować w kilku wariantach: z samą sumą LR, z LR i dedykowanym sygnałem dla subwooferów lub z LR, SUB i frontfillem sterowanym z osobnej matrycy. Możliwe jest również jednoczesne podłączenie trzech konsolet — dwóch przez Dante i jednej analogowo.
Sieć jako fundament całego systemu
Wspólną warstwą łączącą poszczególne podsystemy jest sieć Ethernet. Infrastrukturę zbudowano w oparciu o dwa przełączniki Netgear M4250-40G8F, jeden M4250-10G2XF oraz GS308P.
Seria M4250 została zaprojektowana z myślą o profesjonalnych zastosowaniach AV. Jej interfejs i profile konfiguracyjne ułatwiają przygotowanie VLAN-ów, routingu i priorytetów ruchu bez konieczności traktowania instalacji jak klasycznej sieci IT.
Prostszy GS308P wykorzystano tam, gdzie potrzebne było jedynie podłączenie urządzeń sterujących, bez przesyłu audio i wideo. Pozwoliło to ograniczyć koszty tam, gdzie zaawansowane funkcje przełączników AV nie były potrzebne.
Sieć bezprzewodową uzupełniają access pointy Netgear WAX610. Dzięki nim panele sterujące uruchomione na iPadach mogą być wykorzystywane z różnych miejsc w obiekcie.
Za integrację poszczególnych elementów systemu odpowiada jednostka centralna AMX NX-2200. Lokalną obsługę zapewniają panele AMX MD-1002 i MCP-108, a zdalne sterowanie z urządzeń mobilnych umożliwiają licencje TPControl. Dystrybucję obrazu pomiędzy punktami instalacji realizują urządzenia AMX CTP-1301 i VPX-1401.
Wspólna infrastruktura jest przygotowana również na podłączanie zewnętrznych urządzeń wyposażonych w interfejs Dante. W podstawowym scenariuszu wystarczy skonfigurować urządzenie do pracy z DHCP i zsynchronizować jego zegar z siecią Dante.

Studio w dawnym skarbcu
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów całej instalacji jest studio nagraniowe zlokalizowane w podziemiach budynku — w dawnym skarbcu.
Niewielka kubatura pomieszczenia stanowiła wyzwanie zarówno pod względem układu funkcjonalnego, jak i akustyki. Za koncepcję, pomiary oraz adaptację akustyczną odpowiadali Szymon Sieńko i Łukasz Błasiński. Ostatecznie przestrzeń podzielono na dwa pomieszczenia: reżyserkę z miejscem dla artystów oraz osobne pomieszczenie nagraniowe.
Studio umożliwia wielośladową rejestrację do 24 kanałów mikrofonowo-liniowych z dedykowanego liveroomu. Sygnały trafiają do interfejsu Apogee Symphony I/O MkII z dwiema kartami Connect-8, zapewniającymi 16 przedwzmacniaczy Apogee.
Kolejne osiem kanałów dostępnych jest przez ADAT z wykorzystaniem Cranborne Audio 500ADAT oraz ośmiu przedwzmacniaczy Cranborne Audio Camden 500.
Jeszcze większe możliwości daje połączenie obiektu z siecią Dante. Za pośrednictwem wielofunkcyjnej matrycy i konwertera formatów z kartami Dante oraz interfejsem USB możliwa jest rejestracja i wysyłka do 128 kanałów przez wspólną infrastrukturę sieciową.
Oznacza to, że studio korzysta z tego samego „krwiobiegu” sygnałowego co sala koncertowa.
Sterowanie DAW odbywa się za pomocą dwóch kontrolerów SSL. Reżyserkę wyposażono również w zestaw urządzeń analogowych przeznaczonych do nagrań, miksu i masteringu. Cranborne Audio 500ADAT może pracować jako ośmiokanałowy mikser sumujący, a przedwzmacniacze Camden 500 umożliwiają wykorzystanie zarówno regulacji wzmocnienia, jak i ich obwodów saturacji.
Uzupełnieniem toru są dwukanałowy kompresor oraz channel strip.
Odsłuch zapewnia para monitorów, a projekt uwzględnia możliwość rozbudowy studia w przyszłości o środowisko Dolby Atmos.
Najważniejsze jest jednak połączenie studia ze sceną. Konsoleta może zostać fizycznie przeniesiona do studia i pracować w tym samym środowisku oraz na tej samej sesji, co w sali koncertowej. Dzięki temu przestrzeń może służyć nie tylko do klasycznych nagrań, ale również do rejestracji wydarzeń, transmisji i pracy hybrydowej.
Jedna infrastruktura zamiast wielu osobnych systemów
Projekt Miejskiego Centrum Kultury w Gorzowie Wielkopolskim pokazuje, że integracja AV ma największą wartość wtedy, gdy przekłada się na codzienną pracę obiektu.
Ta sama infrastruktura może obsługiwać koncert, spektakl, konferencję czy sesję nagraniową. System nagłośnieniowy można dostosować do zmiennej geometrii widowni, routing sygnałów zmieniać bez przebudowy połączeń, a konsolety i studio wykorzystywać tę samą sieć Dante. System rozgłoszeniowy, interkom i sterowanie AMX nie funkcjonują jako niezależne instalacje, lecz jako kolejne elementy tego samego środowiska.
Dla użytkownika oznacza to przede wszystkim krótszy czas przygotowania, większą elastyczność i możliwość dopasowania systemu do różnych produkcji bez konieczności budowania odrębnych torów dla każdego zastosowania. Dla obiektu ważna jest również możliwość rozbudowy infrastruktury w przyszłości bez ingerencji w jej podstawową architekturę.
W poniedziałek ta sama infrastruktura może obsługiwać próbę spektaklu, kilka dni później konferencję, następnie koncert, a na końcu — rejestrację materiału w studiu. Z perspektywy użytkownika nie są to cztery niezależne systemy. To jedna infrastruktura, która zmienia konfigurację wraz z potrzebami obiektu.
Instalację w Miejskim Centrum Kultury w Gorzowie Wielkopolskim zaprojektował i wykonał zespół ESS Audio.














